نقش مراجع شیعی در حفظ تمامیت ارضی و حفظ هویت ملی (2)

مراجع شیعی،حافظان استقلال کشورهای اسلامی

عالمان و فقیهان در اندیشه شیعی، علاوه بر حفاظت از اصل اسلام و دیانت، حافظان تمامیت ارضی و خاک مسلمین نیز شناخته می‌شوند. در اندیشه بسیاری از مراجع معظم تقلید، تفاوتی میان سرزمین شیعیان و اهل سنت وجود ندارد و جهاد در مقابل متجاوزان به خاک مسلمین توسط کشورهای غیرمسلمان، واجب شرعی است.

کد خبر: ۱۸۶۵۱

دوشنبه ۰۵ آبان ۱۴۰۴ / 05 August 1404

پایگاه خبری تحلیلی فرقه نیوز: در بخش اول این نوشته مواردی از نقش مراجع معظم تقلید در استقلال و حفظ تمامیت ارضی کشورهای اسلامی با ارائه فهرستی کوتاه از حدود ۲۰۰ سال فعالیت عالمان و فقیهان بیان شد.

روشن است که در این نوشته کوتاه، امکان بررسی تفضیلی نقش مراجع تقلید شیعی و صدور فتوای جهاد برای کسب استقلال برخی از کشورهای اسلامی مانند «عراق» یا تلاش برای حفظ تمامیت ارضی برخی دیگر از کشورهای اسلامی مانند «کشور عثمانی در جنگ اول جهانی» یا مقابله با متجاوزان ایتالیایی در کشور «لیبی»، همچنین تلاش برای اشغال سرزمین «فلسطین» توسط یهودیان صهیونیستی نیست و باید به صورت اجمالی به این فعالیت‌های جهادی پرداخته شود.

در این بررسی اجمالی نیز مشخص می‌شود برای مراجع شیعی، حفظ کیان کشورهای اسلامی بدون توجه به شیعه یا سنی بودن افراد آن کشور، از آن چنان اهمیتی برخوردار بوده که برای ایجاد استقلال یک کشور یا مقابله با دشمنان خارجی آن، فتوای «جهاد» صادر می‌کردند و کشته‌شدگان برای حراست از خاک یک کشور اسلامی را «شهید» می‌خواندند و در این  میان تفاوتی میان ایران، عراق، فلسطین، لبنان یا لیبی قائل نیستند.

اگر بخواهیم به ذکر نمونه‌های تاریخی از فتاوای مراجع شیعی برای مقابله با اشغالگران سرزمین‌های اسلامی اشاره کنیم، علاوه بر فتاوای متعدد علما بر وجوب مقابله با اشغال سرزمین فلسطین توسط رژیم صهیونیستی از حدود یکصد سال پیش تاکنون، می‌توان به فتاوای آیت‌الله العظمی حاج شیح محمدحسین حائری و آیت‌الله العظمی شیخ محمد خالصی بر وجوب مقابله با اشغال سرزمین عثمانی توسط نیروهای انگلیس در میان سال‌های ۱۳۲۹ هجری قمری مطابق با ۱۲۹۰ شمسی و سال‌های بعد از آن اشاره کرد.

در منابع تاریخی درباره فتاوای شیخ مهدی خالصی اینگونه آمده است: «در اواخر ۱۳۲۹ قمری، و پس از حملۀ روس‌ها به شمال ایران و اندکی بعد از حملۀ استعمارگران ایتالیایی به طرابلس غرب لیبی، بسیاری از مراجع و علمای عراق، از جمله شیخ مهدی خالصی فتوای جهاد بر ضد اشغالگران روسی و ایتالیایی صادر کردند. هنگام حمله متفقین به عثمانی، علمای شیعه عراق از جمله آیت‌اللّه خالصی در حمایت از عثمانی، فتوای جهاد بر ضد استعمارگران انگلیسی صادر کردند».

از دیگر نمونه‌های فتاوای مراجع شیعی می‌توان به فتوای جهاد شیخ مهدی خالصی در حمایت از عثمانی و علیه انگلیسی‌ها در سال ۱۳۳۳ قمری، فتوای جهاد شیخ مهدی خالصی علیه اشغالگران روسی و ایتالیایی در ذوالحجه سال ۱۳۲۹ قمری و فتوای جهاد آیت‌الله شیخ محمدحسین حائری علیه متفقین در سال ۱۳۳۲ قمری اشاره کرد.

روشن است که تاثیر این فتاوای جهادی، ارتباط مستقیمی با توانایی‌های اجتماعی مسلمانان و شیعیان همچنین تلاش‌های مناسب سلاطین و حاکمان داشته است. تلاش‌هایی که گاه با شکست مواجه شده و زمانی دیگر به هدف نهایی خود، بر اعلام استقلال کشوری مانند عراق یا دور شدن اشغالگران ایتالیایی از سرزمین لیبی رسیده است.

منابع:

کتاب: روزشمار تاریخ معاصر ایران، حسن فراهانی

کتاب: ناسخ التواریخ

کتاب: علمای مجاهد، استاد علی دوانی

کتاب: دین و دولت در ایران، حامد الگار

کتاب: سردار اسلام ، شهید آیت‌الله العظمی شیخ مهدی خالصی، محمد خالصی‌زاده