قدرتمند شو (قسمت دوم)

پایگاه خبری تحلیلی فرقه نیوز: در قسمت اول به دو عامل کلیدی و پیش‌نیاز برای مواجهه موفق با بحران‌ها اشاره شد، در ادامه به دو ابزار عملی و اجرایی برای تحقق این اصول می‌پردازد؛ نماز و روزه، که به عنوان وسایل استعانت از سوی قرآن معرفی شده‌اند و سازوکار دقیق آنها بررسی خواهد شد.

۳. استعانت از روزه و نماز

قرآن کریم به صراحت از صبر و نماز به عنوان دو عامل تقویت‌کننده توانایی یاد کرده است: (وَاسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ ۚ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ) (بقره:۱۵۳)؛ «از شکیبایی و نماز یاری بجویید، زیرا خداوند با شکیبایان است.»

در تفسیر این آیه اشاره شده که مراد از «صبر» در اینجا، روزه است. انسان روزه‌دار به اختیار خود، بسیاری از امور خوشایند را ترک می‌کند و رنج محرومیت را می‌پذیرد. این کار، تمرینی برای افزایش بردباری است. علاوه بر این، عنایت‌های ویژه الهی نیز شامل حال روزه‌دار می‌شود که خود بر توان او می‌افزاید.

از سوی دیگر، نماز برقراری پیوند با خدایی است که هم مهربان، هم مقتدر و هم شکست‌ناپذیر است. پیامبر خدا هرگاه محزون می‌شد، به نماز پناه می‌برد و از آن یاری می‌جست. در سیره آن حضرت آمده است: «کانَ رَسُولُ اللَّهِ إِذَا حَزَنَهُ أَمْرٌ فَزَعَ إِلَى الصَّلَاةِ»؛ پیامبر خدا هرگاه چیزی او را نگران می‌کرد، به نماز پناه می‌برد.

همین مطلب درباره امیر مؤمنان نیز روایت شده است. امام صادق(علیه‌السلام) در این باره می‌فرماید: «كَانَ عَلِيٌّ إِذَا هَالَهُ أَمْرٌ فَزِعَ إِلَى الصَّلَاةِ ثُمَّ تَلَا هَذِهِ الْآيَةَ: (وَاسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ)». بنابراین، راز اقتدار و ایستادگی را باید در این امور جستجو کرد.

در برنامه زندگی مؤمن، پنج نوبت نماز واجب و یک ماه روزه در سال قرار داده شده است. افزون بر این، نماز و روزه‌های مستحبی نیز وجود دارند که هر فرد در شرایط اضطراری یا جویای تعالی بیشتر، می‌تواند با بهره‌گیری از آنها، قدرت و آرامش بیافزاید یا در مسیر تکامل پیش رود. این موارد، تدابیر حکیمانه دین برای چنین موقعیت‌هایی هستند.

اما باید اندیشید که ما در موقعیت‌های دشوار زندگی چگونه عمل می‌کنیم؟ آیا در این مواقع، عبادت و ارتباط با خدا افزایش می‌یابد؟ آیا بیشتر نماز می‌خوانیم یا همان اندک واجبات را نیز ترک می‌کنیم؟ برخی افراد به محض مواجهه با مشکل، ارتباط خود با خدا را ضعیف‌تر می‌کنند و از حداقل لازم برای تداوم حیات روحی نیز فروتر می‌روند. این در حالی است که در چنین شرایطی به ارتباطی قوی‌تر برای تقویت و تسکین نیاز داریم.

به همین دلیل، نه تنها مشکل حل نمی‌شود، بلکه با کاهش ارتباط، بر بار آن افزوده و توان عادی خود را نیز تضعیف می‌کنیم.

۴. خدا با شماست

خداوند مهم‌ترین و بزرگ‌ترین منبع حمایتی انسان است و همین امر به انسان امید و قوت قلب می‌دهد. هنگام بروز سختی‌ها، انسان گمان می‌برد از قلمرو حمایت الهی خارج شده است. این تصور، احساس تنهایی و بی‌یاوری را در پی دارد. کسی که در مشکلات چنین تصوری از خدا داشته باشد، خود را با انبوهی از مصائب، تنها و بی‌پناه می‌بیند و همین احساس، روح یأس را بر او چیره می‌کند و بر فشار روانی می‌افزاید.

کودک دوری از مادر را به این دلیل نمی‌تواند تحمل کند که گمان می‌کند مادر دیگر پاسخگوی نیازهایش نخواهد بود. احساس تنهایی و بی‌پناهی است که کودک را می‌آزارد. به تدریج که کودک بزرگ می‌شود و درمی‌یابد مادر همواره - اگر بخواهد- در دسترس است، فقدان فیزیکی او را بی‌تاب نمی‌کند. انسان‌های رشد‌یافته و دارای شناخت عمیق نیز می‌دانند که خداوند همواره همراه انسان است و همین باور به آنان امید و توان می‌بخشد.

پیامبر خدا(ص) در مسیر تبلیغ رسالت، گاه با مشکلاتی مواجه می‌شد و دچار اندوه می‌گشت. خداوند متعال برای آرامش و افزایش توان ایشان، بر همراهی خود تأکید می‌فرمود: (وَاصْبِرْ وَمَا صَبْرُكَ إِلَّا بِاللَّهِ ۚ وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَلَا تَكُ فِي ضَيْقٍ مِمَّا يَمْكُرُونَ * إِنَّ اللَّهَ مَعَ الَّذِينَ اتَّقَوْا وَالَّذِينَ هُمْ مُحْسِنُونَ) (نحل:۱۲۷-۱۲۸)؛ «و شکیبا باش و شکیبایی‌ات فقط به [توفیق] خداوند است. و بر [کردار] آنان اندوه مخور و از نیرنگی که می‌کنند در تنگنا مباش * که خدا با پرهیزگاران و نیکوکاران است.»

به راستی سیدالشهدا(علیه‌السلام) چگونه داغ پرپر شدن طفل شیرخوارش را تحمل کرد؟ هنگامی که تیر به حنجره طفلی که در آغوشش بود نشست، حضرت او را به خواهرش زینب(س) داد، دستش را زیر گلوی کودک گرفت و خون او را به سوی آسمان پاشید و فرمود: «آنچه بر من وارد شده در پیشگاه خداوند است و او آن را بر من آسان می‌گرداند.»

این دعای امام حسین(علیه‌السلام) نیز بر اصل همراه و ناظر بودن خداوند استوار است. حضرت می‌فرماید: «یَا عُدَّتِی عِنْدَ شِدَّتِی، وَ یَا غَوْثِی عِنْدَ کُرْبَتِی، احْرُسْنِی بِعَیْنِکَ الَّتِی لَا تَنَامُ، وَ اکْفِنِی بِرُکْنِکَ الَّذِی لَا یُرَامُ»؛ «ای پشتوانه‌ام در سختی‌هایم، و ای فریادرس‌ام در گرفتاری‌هایم، مرا با آن چشمت که هرگز به خواب نمی‌رود نگاهبان باش، و مرا با آن ستون استوارت که به آن دست نمی‌یابند کفایت کن.»

در این دعا، نخست حضرت خداوند را در سختی‌ها «پشتوانه و فریادرس» می‌داند، نه دور و غیرپاسخگو. دوم، او را «ناظری که هرگز نمی‌خوابد» می‌خواند، یعنی همواره در دید او هستیم و اگر مشکلی پیش آید، او آگاه و اقدام‌کننده است. از این رو، حضرت از چنین خدایی تقاضای حراست و حمایت دارد. خدای فریادرس و ناظرِ بیدار، در سختی‌ها با ماست و از ما پشتیبانی می‌کند.

منبع: با اقتباس و تلخیص از کتاب «هنر رضایت از زندگی»، عباس پسندیده، چاپ بیست و ششم، دفتر نشر معارف، ص 157.