قدرتمند شو (قسمت اول)

پایگاه خبری تحلیلی فرقه نیوز: بروز غیرمنتظرهٔ حوادث تلخ، در بسیاری از موارد، توان انسان را یک‌باره تحلیل می‌برد. این کاهش توان از یک سو، و نیاز به توان بیشتر از سوی دیگر، موجب می‌شود موازنهٔ توان فرد در برابر فشارهای روانی ناشی از حوادث تلخ به‌هم بخورد. اگر بخواهیم با همان توان عادی با حوادث تلخ روبه‌رو شویم، طبیعی است که ناکام خواهیم شد.

برقراری توازن میان توان روانی و موقعیت ناخوشایند، از اصول کامیابی در راه مهار و کنترل تنیدگی‌هاست. اگر از این اصل غفلت شود، عملیات مهار با مشکل مواجه شده و به ناکامی می‌انجامد. به همین سبب، مسئلهٔ مهم قدرتمند شدن و سازوکارهای تأمین توان روانی، اهمیت می‌یابد. در ادامه، به بررسی عواملی می‌پردازیم که اقتدار انسان را در برابر حوادث افزایش می‌دهند.

1. خداوند، توانایی بردباری می‌بخشد

خداوند متعال هم حوادث را مقدّر می‌سازد و هم قدرت مقاومت در برابر آنها را به فرد می‌دهد؛ ولی ما معمولاً از این اقتدار خدادادی بی‌خبریم و در نتیجه، از آن بهره‌برداری نمی‌کنیم. انسانی که از قدرتش بی‌خبر باشد، در عمل ناتوان است. پس این ما هستیم که باید از این قابلیت استفاده کنیم.

در این باره چند نکته حائز اهمیت است:

الف) تقدم صبر بر بلا

پیش از وقوع بلا، توان صبر کردن به فرد عطا می‌شود. نه تنها موقعیت جدید، توانی جدید را می‌طلبد، بلکه پیش از وقوع بلا، توان بردباری نیز نصیب فرد می‌گردد. امام صادق(علیه‌السلام) می‌فرماید: «إِنَّ الصَّبْرَ وَ الْبَلَاءَ لَيَسْبِقَانِ إِلَى الْمُؤْمِنِ، فَيَأْتِيَهُ الْبَلَاءُ وَ هُوَ صَبُورٌ»؛ همانا صبر و بلا به سوی مؤمن پیشی می‌گیرند. پس بلا به او می‌رسد در حالی که او صبور است. در این مسابقه، صبر زودتر به انسان می‌رسد. از این رو، پیش از گرفتار شدن به بلا، توان صبر کردن را یافته‌ایم. این موضوع، نقش مهمی در آمادگی برای شکیبایی دارد.

 پس مطمئن باشید که می‌توانید تحمل کنید.

ب) موازنهٔ صبر و بلا

نه تنها موقعیت جدید، نیروی جدیدی می‌طلبد و نه تنها توان صبر پیش از بلا نصیب انسان می‌گردد، بلکه میان صبر و بلا موازنه برقرار است. یعنی هر اندازه بلا بیشتر باشد، صبر بیشتری نیز داده می‌شود. پیامبر خدا(ص) درباره این موازنه می‌فرماید: «إِنَّمَا الصَّبْرُ عِنْدَ الصَّدْمَةِ الْأُولَى»؛ همانا صبر [واقعی] در برابر اولین ضربه [و شوک مصیبت] است.

وقتی انسان بداند که توان مقاومت دارد، نور امید در چشمانش درخشان می‌شود و احساس قدرت می‌کند.

پس به جای شکایت و بی‌تابی، به توانی که دارید بیندیشید. خواهید دید که مشکلات کوچک‌تر از آن هستند که شما را بی‌تاب کنند.

2. اعتماد به منبع قدرت

تکیه بر یک منبع مطمئن، از عوامل بسیار مهم در افزایش مقاومت در برابر سختی‌هاست. این همان مفهومی است که در ادبیات دینی از آن به «توکل» یاد می‌شود. پیامبر خدا(ص) درباره نقش توکل در افزایش اقتدار می‌فرماید: «مَنْ أَحَبَّ أَنْ يَكُونَ أَقْوَى النَّاسِ فَلْيَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ»؛ هر کس دوست دارد قوی‌ترین مردم باشد، پس بر خدا توکل کند.

هر چه منبع قدرت، قوی‌تر و شکست‌ناپذیرتر باشد، فرد نیز قدرتمندتر و شکست‌ناپذیرتر می‌گردد. روایت است که نمرود، حضرت ابراهیم(علیه‌السلام) را در منجنیق گذاشت و به سوی آتش پرتاب کرد. جبرئیل در میان زمین و آسمان به پیش او آمد و پرسید: «آیا حاجتی داری؟» حضرت پاسخ داد: «از تو نه. خدا مرا کافی است و او بهترین وکیل است.» سپس میکائیل آمد و گفت: «خزانه‌های آب و باران به دست من است؛ اگر بخواهی، آتش را خاموش کنم.» فرمود: «نه.» جبرئیل گفت: «پس از خدا بخواه.» حضرت ابراهیم(علیه‌السلام) فرمود: «همین که او می‌داند من در چه حالی هستم، برایم کافی است.» اگر انسانی چنین تصوری از خدا داشته باشد و بر چنین خدایی توکل کند، در سخت‌ترین مشکلات نیز آرامش خواهد داشت. به همین دلیل امام علی(علیه‌السلام) می‌فرماید: «مَنْ تَوَكَّلَ لَا يَحْزَنْ»؛ هر که توکل کند، اندوهگین نمی‌شود.

منبع: با اقتباس و تلخیص از کتاب «هنر رضایت از زندگی»، عباس پسندیده، چاپ بیست و ششم، دفتر نشر معارف، ص 157.